Περίπου 40 χώρες απαίτησαν άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη υπό βρετανική προεδρία, απειλώντας με νέες κυρώσεις κατά του Ιράν.
Περίπου 40 χώρες συγκεντρώθηκαν σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για τα Στενά του Ορμούζ, απαιτώντας την άμεση και άνευ όρων επαναλειτουργία του κρίσιμου θαλάσσιου διαύλου. Η σύνοδος, που ανέλαβε η Βρετανία, έστειλε σαφές μήνυμα προς το Ιράν: το κλείσιμο του Ορμούζ έχει καταστροφικές συνέπειες για εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Τι ακριβώς συνέβη στη σύνοδο των 40 χωρών
Η τηλεδιάσκεψη οργανώθηκε από το Μόνιμο Κοινό Στρατηγείο της Βρετανίας, με διεθνείς ηγέτες να συνδέονται μέσω διαδικτύου. Η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών, Ιβέτ Κούπερ, πήρε τον λόγο και δεν άφησε αμφιβολίες για το μέγεθος της κρίσης.
«Οι επιθέσεις του Ιράν στη διεθνή ναυτιλία πλήττουν χώρες που δεν έχουν καμία ανάμειξη στη σύγκρουση», τόνισε η Κούπερ. Οι επιπτώσεις είναι απτές: οι τιμές βενζίνης ανεβαίνουν, τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξάνονται και το κόστος αεροπορικών καυσίμων εκτοξεύεται. Ακόμα χειρότερα, λιπάσματα δεν φτάνουν στην Αφρική και φυσικό αέριο σπανίζει στην Ασία.
Στη σύνοδο συζητήθηκαν τρεις άξονες δράσης. Πρώτον, η άσκηση οικονομικής πίεσης στο Ιράν από χώρες του νότου. Δεύτερον, η δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου για τη μεταφορά εμπορευμάτων. Τρίτον, η πρόληψη ελλείψεων τροφίμων στις φτωχότερες χώρες του πλανήτη.
Η Κούπερ προειδοποίησε ότι η συνεχιζόμενη απόφραξη απειλεί να οδηγήσει 9 εκατομμύρια ανθρώπους σε επισιτιστική ανασφάλεια. Τα Στενά του Ορμούζ μεταφέρουν το 10-25% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου — ένας αριθμός που εξηγεί γιατί το κλείσιμό τους τινάζει τις αγορές στον αέρα.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας διχάζεται για τη χρήση βίας
Παράλληλα με τη βρετανική σύνοδο, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων διπλωματικών διεργασιών. Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (CCG), Τζάσεμ Αλ Μπουντάιουι, κάλεσε τον ΟΗΕ να δώσει το «πράσινο φως» για χρήση βίας ώστε να ανοίξουν τα Στενά.
«Το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, εμποδίζοντας τα εμπορικά πλοία και τα δεξαμενόπλοια», είπε ο Αλ Μπουντάιουι στην πρώτη κοινή συνεδρίαση ΣΑ-CCG. Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου περιλαμβάνει Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Κατάρ, Κουβέιτ και Ομάν.
Το Μπαχρέιν έχει καταθέσει σχέδιο απόφασης που θα επέτρεπε σε μία χώρα ή συνασπισμό να χρησιμοποιήσουν «όλα τα αναγκαία μέσα» για να διασφαλίσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ. Τα 15 μέλη του ΣΑ το συζητούν εδώ και δέκα ημέρες, χωρίς να έχουν φτάσει σε συμφωνία.
Η Ρωσία, η Κίνα και η Γαλλία — και οι τρεις κατέχουν δικαίωμα βέτο — εξέφρασαν έντονες αντιρρήσεις. «Θέλουμε μια απόφαση που θα αντιμετωπίζει συνολικά την κατάσταση, όχι μια μεροληπτική», δήλωσε η αναπληρώτρια εκπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Άννα Εφστιγκνέεβα. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε τη στρατιωτική επιχείρηση για το Ορμούζ «μη ρεαλιστική».
Κίνα και ΗΠΑ: Δύο μεγάλες απουσίες και παρουσίες
Οι ΗΠΑ απουσίασαν από τη σύνοδο των 40 χωρών — μια επιλογή που δεν πέρασε απαρατήρητη. Ταυτόχρονα, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι κινήθηκε διπλωματικά σε πολλά μέτωπα.
Ο Ουάνγκ Γι χαρακτήρισε την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν «σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου». Μίλησε με τους ομολόγους του της Σαουδικής Αραβίας, της Γερμανίας και της ΕΕ. Στον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ τόνισε ότι το ΣΑ δεν πρέπει να «δώσει επίφαση νομιμότητας σε μη εγκεκριμένες στρατιωτικές ενέργειες».
Η θέση του Πεκίνου δεν είναι τυχαία. Η Κίνα αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου, το οποίο περνά ακριβώς από το Ορμούζ. Παράλληλα διατηρεί ισχυρές οικονομικές σχέσεις με τις χώρες του Κόλπου. Ο ακροβατισμός είναι δύσκολος — αλλά το Πεκίνο τον εκτελεί με προσοχή.
Τι ακολουθεί: Στρατιωτική σύσκεψη και πίεση για διαπραγματεύσεις
Την επόμενη εβδομάδα θα πραγματοποιηθεί νέα στρατιωτική σύσκεψη με επίκεντρο τον εντοπισμό και την απομάκρυνση ναρκών από τα Στενά. Στη σύσκεψη θα συζητηθεί επίσης η διάσωση πλοίων που έχουν παγιδευτεί στον στρατηγικό αυτό δίαυλο.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η διπλωματική πίεση θα αποδώσει καρπούς. Το Ιράν δεν έχει δείξει διάθεση υποχώρησης. Οι χώρες που εξαρτώνται από το Ορμούζ — και είναι πολλές — πιέζουν ασφυκτικά για λύση. Αν το ΣΑ δεν βγει από το αδιέξοδο, η κρίση κινδυνεύει να οξυνθεί περαιτέρω τις επόμενες ημέρες.
